Leiderschap
als probleem

Een geschiedenis van oplossingen

Leiders kunnen falen, macht misbruiken, tekortschieten in hun bestuurlijke vermogens. En zelfs de beste leider is sterfelijk.

Al eeuwenlang proberen mensen daarvoor oplossingen te vinden.

Contact
Mijn boeken
Onderzoek

foto: Robert Wiering

Pedagogisering
Vervanging
Versysteming

Door de eeuwen heen zijn uiteenlopende oplossingen voor het leiderschapsprobleem bedacht.

Ze kregen gestalte in filosofische geschriften en vorstenspiegels, maar ook in selectieprocedures, ordensregels, bestuurlijke ontwerpen en beslissystemen.

In mijn essays onderzoek ik deze historische oplossingen, de wereld waarin ze ontstonden en soms ook hun opmerkelijke lotgevallen door de eeuwen heen.

Laatste essays

Covey: vorstenspiegel voor het verdwaalde zelf

Zijn boeken werden in vele talen vertaald en zijn seminars trokken volle zalen. Hij stond maandenlang hoog in de Amerikaanse hitlijsten, ook in Nederland. Miljoenen mannen en vrouwen liepen met hem weg. Eindelijk was er iemand die hen begreep: Stephen Covey. Termen als cirkel van invloed en emotionele bankrekening raakten ingeburgerd. Zijn ideeën over potentie…

Verder lezen
Pruisen: als de wereld sneller gaat dan het bevel

De Brandenburger Tor staat er op deze zomerse lenteochtend majestueus bij. De eerste toeristen maken selfies, een vroege gitarist speelt Fly me tot the moon. Ik kijk omhoog en zie de Quadriga schitteren, het vierspan boven op de poort. Onbekommerd. Dat was in 1806 wel anders. Toen keek Berlijn ook omhoog. Niet naar een monument…

Verder lezen
De verkloostering van leiderschap

‘Rechts en dan direct links, door het gangpad langs de boekenkasten, daar vindt u het toilet.’ De jonge bibliothecaresse achter de balie helpt me geroutineerd. Straks zal ze me de box, waarin het handgeschreven Ordenboek van de Duitse Orde wordt bewaard, persoonlijk naar mijn tafel brengen. Zeldzaamheid vraagt nu eenmaal om zorg en regulering. Het…

Verder lezen

Zijpaden

Onderzoek verloopt zelden langs een rechte weg. Soms brengt een onverwachte vondst je bij een nieuw onderwerp, soms verandert onderweg je manier van kijken en onderzoeken.

.

Bijstellen benadering

Mijn onderzoek naar de geschiedenis van leiderschap bracht me bijvoorbeeld bij een fenomenologisch-historische benadering: het verleden niet de maat nemen, maar het opnieuw aan het woord laten.

Nieuwe horizons

Mijn onderzoek begon bij de westerse traditie, maar het leiderschapsprobleem houdt zich niet aan geografische grenzen. Ook de oplossingen niet.

En met de komst van AI veranderen ook de mogelijkheden om te onderzoeken, te denken en te schrijven.

Goud vinden

Zijpaden zijn geen bijzaken. Ze kunnen nieuwe onderzoeksterreinen openen, vanzelfsprekendheden ter discussie stellen en zelfs de richting van de hoofdweg veranderen. Hier krijgen die verkenningen een eigen plaats.

Wie goud wil vinden, graaft niet op dezelfde plek.

Zelfoverschatting

De beroemde vorst Cyrus in een redevoering over zelfoverschatting:

‘Later liet ik mij begoochelen door de rijkdom die ik bezat en liet ik me door allerlei mensen misleiden. Ze vroegen me hun leider te worden, boden me geschenken aan en vleiden me met opmerkingen dat allen mij zouden gehoorzamen en ik de machtigste van alle mensen zou zijn als ik bereid was de leiding op me te nemen.  Omdat ik door dergelijke opmerkingen overmoedig werd en alle koningen om mij heen mij als aanvoerder in de oorlog kozen, heb ik het commando aanvaard. Ik achtte mezelf ook geschikt voor de hoogste macht, kennelijk door gebrek aan zelfkennis.”.

“

Xenophon (ca. 430 – 355), Cyropedie.